Ẩm mốc trong nhà: tìm đúng nguồn trước khi mua máy hút ẩm

Lau sạch một vết mốc trên tường rồi hai tuần sau nó mọc lại đúng chỗ cũ là dấu hiệu rõ nhất cho biết bạn đang xử lý kết quả chứ chưa xử lý nguyên nhân. Mốc cần hai thứ để mọc: bề mặt hữu cơ (bụi, giấy dán tường, gỗ) và độ ẩm liên tục. Lau chỉ dọn đi phần đã mọc, không đổi được nguồn ẩm phía sau.

Bốn nguồn ẩm hay gặp, và cách tìm ra đúng nguồn

1. Hơi nước từ sinh hoạt, đọng lại vì không thoát được

Nấu ăn, tắm nước nóng, phơi đồ trong nhà đều thải ra lượng hơi nước lớn. Nếu phòng đó không có chỗ thoát khí (quạt hút, cửa sổ mở được), hơi nước đọng lại trên bề mặt lạnh nhất trong phòng — thường là góc tường, phía sau tủ áp sát tường ngoài, hoặc trần nhà vệ sinh.

Cách kiểm: sau khi tắm nước nóng hoặc nấu ăn khoảng nửa giờ, sờ vào các góc tường và mặt sau đồ đạc áp tường. Ẩm và mát hơn phần tường còn lại là dấu hiệu hơi nước đang đọng ở đó.

2. Thấm từ bên ngoài qua tường hoặc trần

Khác với hơi nước sinh hoạt, thấm từ ngoài vào thường có vết loang hình dạng không đều, đậm hơn về một hướng, và thường xuất hiện rõ hơn sau mưa. Vết mốc do thấm hay đi kèm vết ố màu nâu vàng — đó là khoáng chất trong nước mưa hoặc nước ngầm để lại, khác với mốc do hơi nước sinh hoạt thường chỉ có màu đen hoặc xanh đen. Đây là dấu hiệu tương đối để định hướng tìm, không phải cách chẩn đoán chắc chắn — hai nguồn ẩm hoàn toàn có thể xảy ra cùng lúc ở một căn nhà.

3. Rò nước âm trong tường hoặc sàn

Đây là nguồn khó tìm nhất vì không nhìn thấy trực tiếp. Dấu hiệu gián tiếp: tường ấm bất thường ở một vùng nhỏ (nếu là rò nước nóng), tiếng nước chảy khi mọi vòi trong nhà đã khoá, hoặc hoá đơn nước tăng bất thường mà không đổi thói quen dùng. Khu vực quanh nhà tắm và bếp — nơi có nhiều đường ống — là chỗ hay gặp nhất.

4. Đồ đạc chặn lưu thông không khí

Tủ, giường kê sát tường ngoài tạo ra một lớp không khí tù không lưu thông, và đó đủ để bề mặt tường phía sau luôn ẩm hơn phần còn lại dù không có nguồn nước nào cả. Đây là nguyên nhân dễ xử lý nhất trong bốn nguyên nhân: chỉ cần kê đồ cách tường một khoảng nhỏ, khoảng hai đến ba đốt ngón tay là đủ để không khí lưu thông.

Xử lý theo đúng nguồn, không xử lý chung

• Hơi nước sinh hoạt: mở quạt hút hoặc cửa sau khi tắm/nấu ít nhất mười lăm phút, không tắt ngay khi xong. Máy hút ẩm hiệu quả nhất với nguồn này vì đó đúng là vấn đề nó giải quyết — hơi nước lơ lửng trong không khí phòng kín.
• Thấm từ ngoài: cần xử lý ở lớp chống thấm bên ngoài (sơn chống thấm, xử lý khe nứt, máng xối), không xử lý được từ bên trong. Máy hút ẩm ở đây chỉ giảm nhẹ, không giải quyết gốc.
• Rò nước âm: phải sửa đường ống. Không có cách xử lý bề mặt nào thay được việc này, và để lâu sẽ hỏng cả kết cấu.
• Đồ đạc chặn khí:kê cách tường, không cần thêm thiết bị gì. Hút sạch bụi ở đúng vùng đó khi kê lại — bụi là phần “hữu cơ” mà mốc mọc trên, và những khe hẹp sau tủ là việc của máy hút bụi cầm tay hơn là của máy lớn.

Một việc nên làm cùng lúc: chuyển những thứ ẩm là mất hẳn ra khỏi vùng tường đó — ảnh in, sách, và nhất là hộp giấy tờ trong nhà. Giấy hút ẩm âm thầm hơn tường: tới lúc thấy vết thì tờ giấy đã dính vào nhau.

Sau khi xử lý nguồn: dọn phần mốc đã mọc

Với mốc trên bề mặt cứng (tường sơn, gạch), lau bằng dung dịch giấm trắng pha loãng hoặc dung dịch tẩy mốc chuyên dụng, đeo khẩu trang và mở cửa thông gió trong lúc lau. Với mốc đã ăn sâu vào vật liệu xốp (giấy dán tường, thạch cao, gỗ mềm), lau bề mặt không giải quyết được — phần vật liệu đó cần được thay, vì bào tử mốc đã nằm sâu trong cấu trúc vật liệu.

Nói gọn: đừng mua máy hút ẩm trước khi biết mốc của nhà mình thuộc nguồn nào trong bốn nguồn trên. Máy hút ẩm chỉ giải quyết đúng một loại — hơi nước lơ lửng trong phòng kín — và vô dụng với ba loại còn lại.